“लवशिप देते का?”; फे्रण्डशिपचा फज्जा

नंबर केव्हा येतो याची वाट बघता बघता खिडकीच्या आतील लोकांची जेवणाची वेळ झाली आणि काऊंटर अर्धा तासासाठी बंद झाले. आम्ही ओळीतील 15-20 जणांनी स्वतःचे नंबर घेऊन रांग मोडली. मी, इकडे-तिकडे जाण्यापेक्षा खिडकीपाशी उभे रहाण्याचे पसंत केले.  समोरील लोकांचे चेहेरे बघता-बघता एका रूममधून सुंदर तरुणी बाहेर पडली. तिच्या केसांची एक लट गालावरून फिरत होती. दातांची एक सारखी ठेवन तिच्या स्मित हास्याने दिसत होती. तिच्या डोळ्यांचा खेळ समोरच्याला खेळवत होती. कमनिय बांधा, साधे रहाणीमान, तिचे ते चालणे जणू मी याच्या आधी बघितल्यासारखे वाटले. आणि एकदम राधाचीच आठवण झाली.
(फ्लॅशबॅक)
सुधीर - “भाऊ, महिना झाला तू तिच्याकडे सारखा बघतोय पण तुमच्यात काही बोलणं झालं नाही.”
अविनाश - “हं.. शेवटचे दिवस राहीले. परत भेट नाही होणार जे काही बोलायचे ते आजच बोलून टाक.”
शरद - “यार, फे्रंडशिप तरी मागच तू.”
तमखाने - “होऊन जाऊ दे आज काहीतरी आर या पार.”
बोलता बोलता आमचा वर्ग सायन्स हॉल मधे घुसला. सरांची वाट बघत असतांना कुणीतरी हॉल मधील खिडक्या उघडल्या. त्याच रांगेत समोर दोन हाताच्या अंतरावर मुलींचा सायन्स हॉलच्या खिडक्या होत्या. एका खिडकीपाशी ती आणि तिच्या मैत्रीणी दिसल्या. सर्वच मुले-मुली चोरून-लपुन एकमेकांना खिडकीतून बघत होती. त्यात आमच्या नजरानजर होत असतांना मागून मित्र मला ‘अरे बोलून टाक’, ‘फ्रेण्डशिप माग’, ‘ती हो म्हणेल बघ’ वगैरे-वगैरे’ असे अनेक प्रकारे पुशअप करत होते. या भाऊगर्दीत माझ्याकडून ‘फ्रेंडशिप’ ऐवजी कधी “लवशिप देते का?” असे निघून गेले नि खिडकीचा धाडकन आवाज झाला. माझ्या कानावर कुणीतरी जोरात मारावे असे कुनऽऽ.. आवाज करत होते. सगळे मित्र खिदी-खिदी हसत होते. माझे तोंड केविलवाणे झाले. म्हंटले “आता ठार मेलो”.
थोड्यावेळाने ती खिडकी परत उघडली.
तेजाळे (चिडून) -  “डायरेक्ट लवशिप कसा काय मागतोस तू? कधी भेटला नाही, बोलला नाही, मैत्रीही नाही. ही कोणती पद्धत तुझी.”
तिच्या बाकीच्या मैत्रीणींने चांगलेच तोंडसुख घेतले. उपदेशाचे डोस सुरू झाले. तीने त्या गराड्यातून भसकन तोंड खिडकीत आणले. (संतापून) “ये तू मला अजिबात आवडत नाही. समलंस” आणि खिडकी पहिल्यापेक्षा जोरात आदळली. थोडावेळ हॉलमधे शांतता.
मी बंद खिडकीकडे तसाच बघत होतो. लवशिपची अख्खी रागरांगोळी झाली. डोक्यात फे्रण्डशिपचा ऑक्सिजन येण्याऐवजी लवशिपचा कार्बनडाय ऑक्साइड केव्हा आला काही समजले नाही. मनाचा लिटमस पेपर पार हिरवा, पिवळा, जांभळा झाला होता. नजर टेबलवरच्या बेडकावर स्थिर झाली. चिरफाड करून ठेवलेला तो आणि मी एकच अवस्था झाली होती. जीव, रसायन आणि भौतिकशास्त्राची चांगली ओळख झाल्यासारखे वाटले. सर आल्याचे समजताच पोरं पांगली. माझा तास आधीच झाल्याने माझ्या सुपीक मेंदूला अजुन अभ्यास झेपावणार नाही म्हणून इस्त्रीच्या दुकानात हँगरला कपडे टांगावे तसा मी सरांपुढे उभा राहीलो. सरांनी तोच बेडूक घेऊन विषयाला सुरवात केली. माझ्या मनाची इतकी कालवाकालव सुरू झाली की, सरांच्या जागी ती उभी होती आणि “तू मला अजिबात आवडत नाही. जा चालता हो इथनं” असे वाटायला लागले. पोरं कधी माझ्याकडे तर कधी सरांकडे पाहात होती. असा करत सायन्सचा तास आटोपला. मित्रांमधे कुणी टिंगल तर कुणी टपली देत निघून गेली.
नेहमीप्रमाणे शाळा सुटल्यावर मुलींच्या शाळेमधून घरी जाण्याचा रस्ता धरला. पोर्चमध्ये ती आणि तिचा घोळका बहुतेक माझा समाचार घेण्यासाठी थांबल्या होत्या.
तेजाळे (रेकुन)- “ये, थांब; तुला काय बोलायचे आता इथे बोल.”
मी (रागाने) - “मला काहीही बोलायचे नाही.” कोणाकडेही न बघता गुमान रस्ता पकडला. मागे फिरूनसुद्धा पाहिले नाही.
(फ्लॅशबॅक पूर्ण)
हे सगळं आठवलं. स्वप्नातून जागा झालो. जिला बघितले ती गर्दीत हरवली होती पण तिला भेटण्याची इच्छा परत जागी झाली. काऊंटर सुरू झाले. नंबर येईस्तोवर नजर भिरभिरत होती. काम पूर्ण होऊन संध्याकाळ झाली पण ती नाही दिसली. घरी आलो. रात्रभर जागा होतो ती तीच आहे का या विचाराने.
सकाळचे घरातील कामे आटोपून कामावर न जाता थेट सिव्हिल गाठले आणि काऊंटरसमोर जाऊन उभा राहिलो तिची वाट पाहात. बराच वेळ झाला. अखेर जवळच्याच विभागात डोकावून पाहिले.... त्या तरूणींच्या घोळक्यात तिच्यावर नजर स्थिर झाली. ती, राधाच होती याची मला खात्री पटली. वेळ न दवडता भसकन केबिनमधे तोंड घातले. “एस्क्युज मी मॅम तुमचे नाव राधा आहे का?” न घाबरता बोललो.
ती - “हा... बोला काय होतंय तुम्हाला?”
मी - “तुम्ही मला ओळखलं का?”
ती - (कपाळावर आठ्या पाडत) “कोण तुम्ही?”
मी - “रूग्टाऽऽ...! पुष्पावती शाळाऽऽ...!, लवशिपऽऽ...!”
ती - “शाळाऽऽ... आठवली पण लवशिप... काही समजले नाही.” मी झालेला सर्व प्रसंग थोडक्यात सांगितला.
ती - “अरे बाबरे... तुम्हाला इतक्या वर्षानंतर अजून आठवतं हे सगळं. मी तर सगळे विसरले. पण इतक्या वर्षानंतर मला कसे ओळखले आणि तुम्ही इथे काय करताय?”
मी - “आपले दहावीचे शेवटचे काही महिने तुम्हाला सतत बघायचो. त्या वेळेस तुमच्याशी कसा वागलो यामुळे तुम्ही लक्षात राहिलात. माझ्या मुलाचे मेडीकल सर्टीफिकेट घेण्याकरीता त्या रांगेत उभा असतांना तुम्ही दिसलात म्हणून तुम्हाला भेटण्याची इच्छा झाली. काल भेट झाली नाही म्हणून खास भेटण्याकरीता परत आलो.”
आपण यांना पाहिलत का! अशा अर्विभावत ती माझ्याकडे बघून काहीतरी मधेच बोलायची परत थांबायची.
ती - “मला तर ते दोघे भाऊ अविनाश आणि सुधीर हेच आठवतात. बाकी कुणीही आठवत नाही.”
तिच्या या वाक्याने माझा पोपटच केला. त्यावेळीही आणि आताही. कारण मी जे वागलो हे नाही लक्षात राहीले पण ज्यांनी हिच्याकडे ढुंकुनही कधी पाहिले नाही. तिला हे बरे आठवले आणि ते कुठे राहातात हेसुद्धा तिने सांगितले. पण ती खरं बोलली हेही मात्र नक्कीच असो... त्यावेळेस आम्ही शाळेत सायन्स हॉल मध्ये भेटलो होतो आणि आता हॉस्पिटलमध्ये; त्यामुळे एखादा रूग्ण डॉक्टरांकडे आपल्याला काय रोग झाला आहे हे दाखवण्यासाठीच जातो म्हणून मॅडमनी मला तशी वागणुक दिली असावी.
आमच्यात त्यावेळेपासून ते आत्ताच्या भेटण्यापर्यंत फक्त चौकश्या झाल्या. जसे की, तु काय करतो, मी काय करते, लग्न, मुलं-बाळं, घर-संसार वगैरे-वगैरे.
शाळेत शिक्षकांना जसा नमस्कार करतात तसा नमस्कार करून “मी आपला जास्त वेळ घेतला. आपली भेट झाली. फार बरे वाटले.” असे  सुखोद शब्द वापरून तेथुन मागे न वळता सुसाट सुटलो. वाटले होते जुन्या काही आठवणी, गप्पा-गोष्टी, चहा-पाणी होईल पण काहीही झाले नाही. शिवाय कुठले डोसही दिले नाही हे नशीब.
या अशा फालतुच्या आठवणी लक्षात ठेवणं, झुरत राहाणं हे मुर्खपणाचे लक्षणे आहेत याची जाणीव झाली. कदाचित हल्लीच्या धावपळीच्या जीवनात मागे वळुन बघण्याची कोणाचीच इच्छा नसावी असेही वाटायला लागले आहे. सरतेशेवटी गाडीला किक मारली. माझ्या मनाला, ‘छोडो कल की बातें... कल की बात पुरानी...’ असे गुनगुनत सात्वनपर गोळी दिली नि ऑफीसचा रस्ता धरला.