मुख्य सामग्रीवर वगळा

पोस्ट्स

अपराधी

“चल गं पटकन... तू खूप हळूहळू चालते. तुझ्यामुळे मला खूप उशीर होतो. तुला अक्का-आत्याबरोबर जायला काय होते? तो बघ भोंगा वाजायला लागला.” “अरे थांब अण्णा... माझे पाय खूप दुखताहेत. मी पडेनऽऽऽ.” तिने माझ्या खांद्यावर जो हात ठेवला होता त्याचा एक बोट खुब्यात रोवून कचकन खाली दाबला. मी “ईऽऽऽ... आई गं.” म्हणत तिचा हात झटकन झटकला. ती “अण्णाऽऽऽ, मी पडले...” म्हणत जमिनीवर कोसळली. खांदा चोळत “मला तुझा खूप राग येतोय. माझा शर्ट सगळा खराब करून टाकते. ऊठ लवकर. नाहीतर मी निघून जाईन...” स्टेशनरीच्या दुकानातून काका लगबगीने बाहेर आले. आत्याला आधार देत “मी तुम्हाला नेहमी पाहतो.” तिला उभे केले. “बघ किती थरथरतेय ती. तिचे पाय बघ” तिचे पाय वरून घासल्याने रक्त येत होते. काका मला दाखवत होते. “पोरी रडू नकोस...” काका माझ्याकडे बघत “तू जरा हळू चाल. तिला चालता येत नाहीये.” काकाकडे रागाने बघत आत्याच्या कोपरीला पकडले. खचकन ओढले नि तेथून निघालो. शाळेच्या गेटपाशी आणून तिचा हात अचानक सोडून दिला. आत्याने स्वतःला सावरत पटकन गेट पकडला. मी तिला न पाहता शाळेत निघून गेलो. प्रार्थना होऊन गेली होती. तिची गंमत बघावी म्हणून एका भिंतीलग...

मौत

डोळे चोळत झोपेतून उठून बसलो (फोन कानाला लावत) “काय रेऽऽऽ” रेकलेल्या म्हशीसारखा आवाज काढत “आपल्याला मौतीला जायचं आहे.” रावसाहेब “कुणाच्या” “महेशच्या म्हातार्‍याच्या” रावसाहेब “कधी” “अख्खी माहिती फोनवरच विचारून घे. लवकर उठ. त्या अण्णाला फोन कर. दोघेही स्टँडवर येऊन उभे रहा. मी निघालो.” फोन कट... मिचमिचे डोळे करून खिडकीच्या बाहेर नजर टाकत अण्णाला फोन लावला. पाऊसाची रिपरिप चालू होती. वातावरण चांगलेच थंडगार झाले होते. घड्याळाकडे पहात अण्णाला रावसाहेबाचा निरोप दिला. सांगितल्याप्रमाणे आम्ही दोघे स्टँडवर येऊन त्याची वाट पहात गप्पा मारत होतो. रिमझिम पावसात सायलेन्सरचा पुटपुटलेला आवाज करत रावसाहेबाची गाडी आमच्यासमोर येऊन उभी राहिली. रावसाहेबाची उंची कमी असल्याने रेनकोटमध्ये रावसाहेब झाकून गेलेला होता. पावसाच्या पाण्यात पानाचा तोबरा थुंकत गाडीवरून पुढे सरकला. आम्ही दोघे एकमेकांकडे बघत त्याच्या पाठीमागे गाडीवर बसलो. दोन बोटात माणिकचंदच्या पुड्या धरून हवेत हात झटकले. “आत्ता खाऊ नका. मामाची मिसळ खाऊन झाल्यावर खा.” सक्त ताकीत देत गाडीचे एक्सलेटर पिळले. पुटपुट करत गाडी हसणापूरला निघाली. शहर सोडून गावाक...

बलजितचा वाडा

संध्याकाळ व्हायला आली होती. आम्ही तिघे घर शोधता-शोधता अशोकास्तुपवर एका छोट्या बोळीत घुसलो. गाडी एका ठिकाणी पार्क करून पुढे पायी निघालो. दिवसभर फिरून तिघेही खूप थकलो होतो. उन्हाने अंगाचे पाणी-पाणी झाले होते पण घराचा मार्ग काही निघत नव्हता. एका बंद वाड्याला कुलूप दिसले. म्हटलं शेवटचा प्रयत्न करू. “कोण पाहिजे तुम्हाला?” शेजारच्या ताई संध्याकाळची दिवाबत्ती करत असतांना त्यांनी आम्हाला पाहिले. त्यांच्याकडे वाड्याची चौकशी केली असता त्यांनी अशोकास्तुपवरच एका गॅरेजवाल्या सिंग नावाच्या व्यक्तीकडे जायला सांगितले. वेळ न घालवता दोघांना तिथेच उभे करून गॅरेजवर पोहोचलो. “अच्छा... अच्छा... तो भूत बंगला! आधीच पडायला झाला आहे. कशाला तिथे जाताय?... ठीक आहे. हा नंबर घ्या. त्यांच्याशी बोलून घ्या.” असे बोलून तो गॅरेजमध्ये निघून गेला. त्या व्यक्तीचे बोलणे जरा खटकलेच. पण गरज होती. दिलेल्या नंबरवर पटकन फोन केला. त्याच्याशी बोलता-बोलता वाड्यापाशी येऊ लागलो. “तो पाच मिनिटात येथे येतोय. बघूया काय म्हणतोय” असे हिला सांगत असताना. ही वाड्याच्या वरच्या भागाकडे पहात “अहो...! तुम्ही वाडा पाहिला का...?” असं म्हणत डोळे मो...

स्टेटमेंट - संशय - विश्वास

पासबुक बघता बघता “मला चार दिवसात तीन महिन्याचे स्टेटमेंट पाहिजे.” पप्पा रागवून माझ्याशी बोलत होते. “अहो पप्पा, मला इतकं कसं काय लक्षात राहणार की पैसे कसे कसे खर्च केले म्हणून...” मी “का? तू डायरी मेंटेन करत नाही का?” “हो; करतो. पण त्यात खर्च कुठे लिहितो.” मी “ते काही सांगू नकोस. मागील एक महिन्याचा हिशोब पाहिजे म्हणजे पाहिजे” पप्पा आणखी रागावून बोलत होते. मी मान खाली घालून त्यांचे बोलणे ऐकत होतो. “मला वाटले होते की, तुम्हाला गॅरेजच्या बाहेर काढून सेविंगच्या बाबतीत काही शिकाल म्हणून. पण मी साफ चुकलो. इथे तर (पासबुक झटकत) खडखडाट आहे. बारा-पंधरा तास कामावर जाऊन तू करतो काय? तुझ्याकडून ही अपेक्षा नव्हती.” पप्पा गुडघ्यांचा आधार घेत उभे राहिले. आईकडे बघत “तुमच्या लाडक्याला काही जमत नसेल ना... तर बंद करा कामावर जाणं. गॅरेजवर परत या. काहीही होणार नाही यांच्याकडून.” पप्पा खूप चिडून बोलत होते. “आहो पप्पा, आत्ता कुठे गॅरेजमधून बाहेर पडून स्क्रीन प्रिंटिंग शिकलो, कॉम्प्युटर शिकलो, आता कुठे जॉब मिळाला आहे. ते करून परत तुमच्याबरोबर गॅरेजवर पण मदत करतो आहे.” मी “गप्प बस्सऽऽऽ... काही सांगू नकोस. मला एक...

चौकट राजा

टकुला घेऊन दादासाहेब सभागृहात पोचलो. पडदा बाजूला करून टकुला हळूहळू हॉलमध्ये नेले. अंधारात चाचपडत चालण्यापेक्षा दरवाजाच्या एका कोपर्‍यात त्याच्या खांद्यावर हात ठेवून थोडावेळ उभा राहिलो. कार्यक्रम चालू झालेला होता. मान्यवरांची भाषणे चालू होती. हॉल गतीमंद आणि मतिमंद मुलांनी आणि त्यांच्या बरोबर आलेल्या पालकांनी भरलेला होता. टकूच्या बाईंनी आम्हाला पाहून हाताने खुणावले. आम्ही दोघे हळूहळू करत त्या दिशेला गेलो. त्यांनी आमची जागा धरून ठेवली होती. टाळ्यांच्या कडकडाटात मान्यवरांचे भाषणं चालू होती. टकू टाळ्यांच्या आवाजाने हसत होता. त्याला खुर्चीवर बसवून स्टेजवर काय काय चालू आहे ते ते त्याच्या कानात सांगत होतो. राज्यातून विविध शाळांमधून विकलांग विद्यार्थ्यांची नाट्यस्पर्धा बघायला मिळणार होत्या. हळूहळू कार्यक्रम चांगला रंगात आलेला होता. भाषणं संपून नाट्य प्रयोग  सुरू झाली होती. एक प्रयोग झाला की हॉलमध्ये टाळ्यांचा कडकडाट व्हायचा आणि टकू खूप खूश व्हायचा. अगदी दात आवळून टाळ्या वाजवायचा. त्याच्याबरोबर मी पण जोरजोरात टाळ्या वाजवायचो. प्रत्येक नवीन प्रयोग सुरू झाला की त्याला माहिती सांगायचो. एका नाटक...

माझ्या गाडीच्या स्टीयरिंगवर कोणालाही बसू देणार नाही.

सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये पोहोचतो न पोहोचतो काही शासकीय अधिकारी आणि प्रेसमधील मला ओळखणार्‍यांपैकी “तुम्ही इथे!; मग रावसाहेबांबरोबर ते दोघे कोण होते?” असं विचारायला सुरुवात केली. ते काय बोलत होते मला काही समजले नाही. पण इतके सारे लोकं जमल्याने रावसाहेबाविषयी नक्की वाईट बातमी होती. हे नक्की. त्यातील एका मित्राने माझा हात धरून बाजूला नेले. वॉर्ड नंबर सांगून ‘तिथे जा आणि ते दोघे कोण आहेत ते बघ’ असे सांगून पाठवत होता. त्याचा हात झटकत “रावसाहेब कुठे आहे?” मी रागावून प्रश्न केला. “ते...ते.. पोस्टमार्टम रूम मध्ये आहे.” क्षणभर त्याच्याकडे पाहिले आणि तेथून निघालो. जाता जाता त्याने ‘रावसाहेबांबरोबर तू आणि अण्णा आहेत असे सगळ्यांना वाटले म्हणून त्यांनी तुला आल्या आल्या असे विचारले.’ असं सांगत होता. वार्डात जाऊन नर्सना रावसाहेबाबरोबर अजून दोन व्यक्ती कुठे ऍडमिट आहेत म्हणून विचारले. नर्सने रजिस्टर बघता बघता “ते दोघे नाहीत तिघे आहेत. एक आयसीयूमध्ये ऍडमिट आहे आणि...” बेडकडे बोट करून “ते दोघे तिथे आहेत.” डोळ्यावर, डोक्यावर पट्टी केलेली, हात गळ्यात बांधलेला, सलाईन लावलेली अशा अवस्थेत ते दोघे पडलेले दिसले. कद...

आत्महत्या

तावा-तावा पायर्‍या चढत गच्चीवर गेलो. डोक्यात सणक गेली होती. जोरजोरात हात, पाय झाडत होतो. साचलेल्या पावसाच्या पाण्याने अंगावरचे कपडे खराब करून घेतले. दात आवळत, हाताची मूठ कठड्यावर मारत होतो. राग कोणावर व्यक्त करावा असं झालं होतं. गच्चीवरून खाली सोसायटीतल्या गाड्या दिसत होत्या. असं वाटत होतं सरळ स्वतःला झोकून द्यावं. कठड्यावर उभा राहिलो. जीव घाबरत होता. प्रयत्न होत नव्हता. कापसासारखा पाऊस चालू होता. वार्‍याची सर मागे ढकलत होती. पोटात भीतीचा गोळा उभा राहिला. “डबा तयार आहे खाली या” हिने खालून आवाज दिला. “श्याऽऽऽ.. च्या आईला...” म्हणत कठड्यावरून उतरलो. टाकीत पाणी किती आहे हे बघण्यासाठी लोखंडी जिना चढत असताना जाडी काळी ढभुरी पाल पाइपावरून पळताना दिसली आणि पळताना धापकन गच्चीवर पडली. तिची काहीच हालचाल दिसत नव्हती. कदाचित मेली असावी. पाण्याच्या टाकीत डोकावून पाणी बघून खाली उतरलो तर गच्चीवर ती पाल कुठेच दिसली नाही. घरात शिरताच पुन्हा हिने भांडणाचा सूर ओढला.  “हे काय..., पाणी पाहिला गेले होते; मग कपडे कसे काय खराब झाले! पडले की काय?.” मी एक नाही दोन नाही. “येतांना भाजी घेऊन या. त्याचे फिट्सवर...

ब्लू फिल्म आणि 20 रुपयाची चप्पल

रखरखत्या उन्हात आम्ही चौघे व्हिडिओ गल्लीत फिरत-फिरत एका निमुळत्या गल्लीत पटकन शिरलो. आम्हाला कुणी ओळखीच्यांनी पाहू नये म्हणून डोक्याला नाही पण तोंडाला रुमाल लावलेला होता. एक इसम “पाँच रुपये... पाँच रुपये... पाँच रुपये...” करत तिरप्या नजरेने भुवया वर करत आम्हाला खुणावत होता. घुंगराळे केस, एका कानावर दात कोरायची काडी, डोळ्यात सूरमा, तोंडात बारचा बोकणा, कानात बाळी, एका हातात रुमाल बांधलेला, शर्टाची बटणं उघडे, लोंबलेला बनियन, पायात स्लिपर खालून वाकडी तिकडी वळवलेली पॅन्ट असा सुकलेला एक इसम “चल आता क्या?... 15 मिनट का खेल है. माल एकदम गरम है.” आम्ही एकमेकांकडे बघत त्याला पैसे दिले. तो दुसर्‍या निमुळत्या गल्लीत घेऊन “ये खुर्सी लो, अंदर जाके बैठो. शो अब्बी चालू होएगा.” असे म्हणत तो काळवंडलेला पडदा खासकन बाजूला केला. आत काही लोकं बसलेली दिसली. जणू काही व्हॅम्पायरच दिसत होती. त्याने जसा पडदा खाली सोडला तसा काळाकुट्ट अंधार झाला. लख्ख प्रकाशातून एकदम अंधारात आल्याने काहीच दिसत नव्हते. धडपडत-चाचपडत कुठेतरी खुर्च्या मांडल्या. आमच्या पाठोपाठ काहीजण खुर्च्या घेऊन आमच्या पुढे येऊन बसल्या. त्या बंद खोली...

15 दिवस माझे आणि...

मला पंधरा दिवस बाहेरगावी जाण्याची वेळ आली. बायको म्हणाली, “पोराला घेऊन मी नाही घरी एकटी राहणार; एक तर तो माझं ऐकत नाही. खूप त्रास देतो. सारखा ओरडतोे.” “मग जुन्या घरी जा!” असं मी म्हटल्याबरोबर बायकोने जे भांडणाचा सुर सुरू केला की, माझाही तिच्याबरोबर सुर जुळून गेला. अखेर भांडण घराच्या कामावर येऊन ठेपले. “तुम्ही घरकाम एकदा करून बघा; मग तेव्हा कळेल की किती दमछाक होते ते!” - बायको यावर मी ते चॅलेंज स्वीकारले, “ठरलं तर मग मी गावाहून शनिवारी घरी येणार आहे. तूपण माहेरी जा आणि डायरेक्ट सोमवारी ये. मी रविवारी अख्खा दिवस घरीच थांबेल. घरातील बाकीचे कामे, दोन वेळची भांडी, स्वयंपाक या सर्व गोष्टी पूर्ण करून रात्री आपण फोनवर चर्चा करू.” असे आमच्या दोघांमध्ये पक्के झाले. बायकोला दुसर्‍या दिवशी गाडीत बसवून माहेरी रवाना केले. मीही त्याच रात्री कामासाठी बाहेर गावी निघून गेलो. ती माहेरी अन मी गावी असतांनाच्या काळात नेहमीप्रमाणे फोनवर बोलताना तावा-तावात भांडायचे काही कमी केले नाही. तोपर्यंत मी ‘रविवारचे घर सांभाळायचे’ बाशिंग बांधून घेतले; आणि हिने ‘बघू कसा करतो ते!’ म्हणून बांगड्या वर केल्या. अखेर मी शनिवा...

ग्रहण

सकाळची कामे आटोपून आम्ही तिघे जेवायला बसलो होतो. तेवढ्यात आईचा फोन आला, ‘आज ग्रहण आहे तुम्ही सकाळीच जेवून घ्या. या वेळेनंतर काहीही खाऊ नका. संध्याकाळी ग्रहण संपल्यावर अंघोळ करा. देवपूजा झाली की, मग जेवायला बसा.’ असे तिने सांगितले. आम्ही असे कधी केले नव्हते पण ठरवले की, सांगितल्याप्रमाणे करू. प्रयत्न करायला काय हरकत आहे. जेवण झाल्यावर ड्युटीवर निघून गेलो. दुपारी जेवणासाठी आम्ही ऑफीसमधील मंडळी एकत्र आलो. मी ‘डबा का नाही आणला?’ याचे कारण सांगितल्यावर त्यांनी ग्रहणाचा विषय लावून धरला. प्रश्नांचा नुसता भडिमार सुरू झाला. असे कुठे असते का भाऊ कलियुग चालू झाले? पृथ्वीवरील व्यवहार काही थांबणार आहे का? खाल्लं-पिल्लं तर काहीही होत नाही? आजपर्यंत कुणाचे काही वाकडे झाले का? तुला लई पथ्य-पाणी बाबा!, मी बघ 60 वर्ष पूर्ण झाली आजपर्यंत नाही ग्रहांची ना ग्रहणाची बाधा असं जगायचं असतं खाओ-पिओ मौज करो? वगैरे-वगैरे... सगळ्यांचं ऐकून झाल्यावर मी गच्चीवर निघून गेलो. ग्रहणाविषयी विचार करत राहिलो, आपण असे कधी ‘धरणं, सोडणं, पाळणं’ केले नाही. पण आज असे का जागृत झालो? मनात एकच विचार होता की, आईने सांगितले म्हणून. ...